Monitor 'Sporten voor mensen met een handicap is vanzelfsprekend in 2030' Voortgangsrapportage 2026

Met subsidie van het ministerie van VWS

Mulier Instituut

Caroline van Lindert
Angelina Gómez Berns
Renée Hoogendijk
Maaike Heerschop
Nina Derix
Chris Sparreboom
Manon de Ruijsscher

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met het Mulier Instituut.

© Mulier Instituut
Utrecht, 15 oktober 2026
www.mulierinstituut.nl
info@mulierinstituut.nl

Disclaimer

U mag delen uit deze publicatie overnemen op voorwaarde van bronvermelding: auteur(s), de titel van de publicatie en het jaar van uitgave.

Er gelden gebruiksvoorwaarden voor de foto's in deze publicatie. Neem foto's daarom niet over zonder toestemming van het Mulier Instituut.

Over ons

Het Mulier Instituut doet sportonderzoek voor beleid en samenleving. Voor overheden, maatschappelijke organisaties, onderwijsinstellingen, sportorganisaties en bedrijven onderzoeken we allerlei thema’s op het gebied van sport en sportief bewegen: van de sportdeelname van (groepen) Nederlanders tot de motorische vaardigheden van kinderen, en van diversiteit en inclusie in de sport tot de economische impact van sportevenementen.

Het Mulier Instituut is een onafhankelijke stichting zonder winstoogmerk.

Ons doel is bijdragen aan goed onderbouwd beleid, gericht op de bevordering van sport, sportief bewegen en versterking van de sportsector. Dit doen we op verschillende manieren:

We verzamelen data en monitoren de Nederlandse sportsector en beleidsprogramma’s.
We ontwikkelen kennis en onderzoeksmethoden via verkennende en verdiepende studies.
We duiden onderzoeksuitkomsten en vertalen deze naar de beleidspraktijk.
We onderbouwen beleidsbeslissingen met expertise en advies.
We bieden gevraagd en ongevraagd duiding en reflectie in de rol van ‘kritische vriend’ van de sportsector.
We zetten ons in voor de bevordering van de sportwetenschap.

Inhoudsopgave

Samenvatting

Inleiding

Dit is de vierde voortgangsrapportage over de Strategie 'Sporten voor mensen met een handicap is vanzelfsprekend in 2030'. Het Mulier Instituut monitort de voortgang op de Strategie en de bijbehorende pijlers: Jeugd- en volwassenensport, Inclusief talent naar de top, Classificatie, Innovatie, Randvoorwaarden, Internationaal en Netwerk.

Probleemstelling

Deze jaarlijkse voortgangsrapportage geeft inzicht in de mate waarin en wijze waarop de ambitie en geformuleerde (sub)doelstellingen voor de Strategie 2030 worden omgezet in concrete maatregelen. Ook stellen we vast in hoeverre betrokkenen hierop resultaat zien of ervaren in de periode tot en met 2030.

Conclusies

Voortgang op proces

Met het afronden van het uitvoeringsplan eind 2025 staat 2026 volledig in het teken van uitvoering. Bij alle pijlers is er in meer of mindere mate vooruitgang bij de uitvoering van acties. Van de 78 acties voor alle pijlers samen zijn er negentien acties nog niet gestart, zestien in voorbereiding, 32 in uitvoering en elf voltooid.
De uitvoeringsplannen blijken niet in beton gegoten. Bij de pijlers Jeugd en volwassenen en Internationaal hebben kartrekkers de behoefte om de uitvoeringsplannen op onderdelen te bij te stellen.

Voortgang op resultaat

Het blijkt lastig de voortgang op resultaatniveau zichtbaar te maken in concreet meetbare indicatoren. Resultaten per pijler zijn vooral afgeronde processtappen. Het uitvoeren van acties zorgt bij een pijler soms voor een meetbaar resultaat, zoals het aantal sporters dat deelnam aan de Paralympische Talentdag van NOC*NSF. Maar vaak zorgen de acties voor een rimpeling in een proces van systeemverandering, zoals dat financiële regelingen voor sporten in kaart zijn gebracht. Of voor een product, zoals de zelfscan toegankelijkheid sportaccommodaties.
Het netwerk is wel gevormd, maar kent nog geen stevige fundering.
- Via landelijke netwerkbijeenkomsten en bijeenkomsten op pijlerniveau zijn de 56 uitvoeringspartners die de strategie ondertekenden daadwerkelijk bij elkaar gebracht in een setting waarin ze 'gedwongen' zijn met elkaar te praten over samenwerking, rollen en taken.
- Vooral organisaties die al een grote rol in het netwerk hadden, zoeken de samenwerking op en gaan aan de slag met de uitvoering van acties. Uitvoeringspartners met een 'kleinere' rol in het netwerk hebben meer moeite hun plek in het geheel te zien.
- Een aantal factoren werkt belemmerend voor een verdieping in de samenwerking en om rolverantwoordelijkheid te nemen binnen de uitvoering van de pijlers. Zoals onvoldoende ervaren betrokkenheid bij uitvoeringspartners, een veelheid aan samenwerkingspatners, gebrekkige informatie over de strategie, onduidelijke koers en activiteiten bij sommige pijlers, onduidelijkheid in de coördinatie, geen extra middelen, of eigen belangen van organisaties.

Voortgang op impact (wat merken mensen?)

In Nederland kun je met een beperking nog niet makkelijk sporten. Slechts een derde van de mensen met een motorische, visuele of gehoorbeperking of familieleden van mensen met een verstandelijke beperking is van mening dat je in Nederland makkelijk kunt sporten als je een beperking hebt. Mensen met een beperking merken nog weinig van de strategie.
Ook uitvoeringspartners vinden de impact van de strategie nog lastig in te schatten. Daarvoor is het nog te vroeg.

Voortgang op langetermijnindicatoren breedtesport

Nog altijd ligt de wekelijkse sportdeelname van mensen met een lichamelijke beperking (horen, zien en/of bewegen, vanaf 12 jaar, 29%) fors lager dan die van mensen zonder lichamelijke beperking (62%).
Mensen met een lichamelijke beperking (vanaf 12 jaar) zijn ook minder vaak lid van een sportvereniging dan mensen zonder lichamelijke beperking (9% vs. 24%). Ze zijn wat vaker abonnee van een ondernemende sportaanbieder (12%), maar nog steeds minder dan mensen zonder beperking (29%).
Bijna de helft van de wekelijkse sporters beoefent fitness en één op de acht zwemt. Dit zijn sporten die je bij een ondernemende sportaanbieder beoefent.

Voortgang op langetermijnindicatoren topsport

In afstemming met het ministerie van VWS hebben we een set van elf indicatoren vastgesteld om via de monitor Topsport in Nederland en andere bronnen periodiek te volgen.
Drie kwart van de Nederlanders (18-79 jaar) vindt dat topsport door mensen met een handicap bijdraagt aan de maatschappelijke acceptatie en inclusie van mensen met een handicap in ons land.

Voortgang op de strategie als geheel (hoofdconclusie)

De uitvoering van de strategie is in 2026 goed op gang gekomen. Bij de meeste pijlers is energie en enthousiasme om acties tot uitvoering te brengen. Per pijler verschilt de intensiteit en snelheid waarmee dit gebeurt. Pijlers bevinden zich in verschillende ontwikkelstadia en verschillen naar complexiteit in inhoud en samenwerking.
Kartrekkers en uitvoeringspartners boeken ook resultaat door de uitvoering van acties. Deze resultaten zijn vooral zichtbaar in afgeronde processtappen. Hoe en in welke mate (de uitvoering van) de strategie uitwerkt op intermediaire actoren en zij daardoor veranderingen in gedrag of relaties laten zien, kunnen we in deze monitor nog niet in cijfers vaststellen. Hiervoor zijn specifieke indicatoren en databronnen noodzakelijk.
Door de uitvoering van de acties en resultaten van de strategie merken betrokkenen tot nu toe nog niet dat sporten vanzelfsprekend(er) is geworden. Mensen met een beperking merken dit nog niet op, uitvoeringspartners vinden dit nog moeilijk in te schatten en cijfers over de sportdeelname van mensen met een beperking laten nog geen toename zien.

Reflecties op bevindingen

Monitoren op resultaat en impact staat nog onvoldoende op het netvlies van de kartrekkers. Zij lijken zich nog onvoldoende eigenaar te voelen van de indicatoren die voor de monitor zijn opgesteld. Dit is wel nodig om op lange termijn zicht te krijgen op de voortgang van de strategie.
Afstemming over dataverzameling vraagt meer aandacht. Dat is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van kartrekkers, uitvoeringsorganisaties en onderzoekers.
'Niets over ons zonder ons' kan beter. Mensen met een beperking zijn niet of nauwelijks betrokken bij de uitvoering van de strategie. Daarmee krijgt 'het systeem' en niet 'de mens' nog steeds voorrang.

Aanbevelingen en vooruitblik

Om de betrokkenheid van organisaties en mensen bij de strategie te vergroten ligt er een rol voor het ministerie van VWS als regisseur van de strategie in het geheel en voor de kartrekkers van de pijlers. Zij doen er goed aan te investeren in het binden van mensen en organisaties aan de ambities van de pijlers en strategie.
Het ministerie van VWS, kartrekkers en ook onderzoekers moeten meer aandacht geven aan het erkennen en inzetten van mensen met ervaringskennis over (sporten met) een beperking.
Voor een betere monitoring en beter zicht op meetbare resultaten en impact doen het ministerie van VWS en de kartrekkers er goed aan monitoring een vast onderdeel van de agenda van bijeenkomsten te maken en verantwoordelijkheid te nemen voor monitoring.

mulier instituut

Hoofdstuk 1: Inleiding

Auteurs: Caroline van Lindert & Angelina Gómez Berns

Dit is de vierde voortgangsrapportage over de strategie 'Sporten voor mensen met een handicap is vanzelfsprekend in 2030'. In dit eerste hoofdstuk vertellen we wat de strategie is, wat het doel is van de voortgangsrapportages, welke methoden we gebruiken en hoe we dit rapport hebben opgebouwd.

1.1 De strategie

Over de strategie

Op 14 oktober 2024 hebben ruim vijftig organisaties de strategie 'Sporten voor mensen met een handicap is vanzelfsprekend in 2030' ondertekend. In het vervolg van dit rapport verwijzen we hiernaar met het woord 'strategie'.

De strategie is ontwikkeld door een regiegroep bestaande uit het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), National Olympisch Comité * Nederlandse Sport Federatie (NOC*NSF), Vereniging Sport & Gemeenten (VSG), Platform Ondernemende Sport (POS) en Maatschappelijke Organisaties in de Sport (MOS).

De ondertekenaars hebben in 2024 meegedacht bij de uitwerking van de strategie in zogenaamde pledges. We noemen de ondertekenaars in het vervolg van dit rapport de 'uitvoeringspartners'. In de pledges legden zij samen ambities op specifieke pijlers met elkaar vast. De ondertekening op 14 oktober 2024 werd daarmee een gezamenlijke belofte voor structurele verandering en een gedeelde aanpak.

In 2025 werkten de regiegroep en uitvoeringspartners aan een uitwerking van de pledges in concrete uitvoeringsplannen per pijler, met doelen en acties. Eind 2025 waren deze voor alle pijlers klaar en in december 2025 is het complete Uitvoeringsplan strategie Sporten voor mensen met een handicap is vanzelfsprekend in 2030 aangeboden aan de Tweede Kamer (Rijksoverheid, 2025.; Tielen, 2025).

Het Mulier Instituut monitort de voortgang op de strategie en pijlers tot en met 2030 en rapporteert hier jaarlijks over. In de voortgangsrapportage van 2025 schreven we dat de meeste pijlers eind 2025 nog aan de start van de uitvoeringsfase stonden (Van Lindert et al., 2025). 2026 is het eerste jaar waarin aan de uitvoering van de strategie is gewerkt. Ook de monitoring op proces, resultaat en impact is hiermee uit de startblokken gekomen.

Kernambitie strategie

In het uitvoeringsplan van de strategie is de volgende kernambitie verwoord:

‘In 2030 is sporten voor mensen met een handicap vanzelfsprekend: op elk niveau, in elke levensfase en in elke gemeente in Nederland. We streven naar een samenleving waarin ieder mens – ongeacht handicap – gelijke kansen heeft om te sporten, mee te doen en zich te ontwikkelen. Sport is geen luxe of extraatje, maar een essentieel onderdeel van gezondheid, zingeving en meedoen. Deze ambitie vraagt om blijvende inzet, duidelijke keuzes en structurele samenwerking.’
(Rijksoverheid, 2025)

Door de strategie te ondertekenen hebben de meer dan vijftig uitvoeringspartners met elkaar afgesproken meer en beter samen te werken om de positie en inclusie van mensen met een beperking in de top- en breedtesport te verbeteren. Zo willen de partners bijvoorbeeld voorkomen dat ze dingen dubbel of niet doen. Ze willen samen nieuwe activiteiten opzetten om het verschil te maken. Geen losstaande initiatieven meer oppakken, maar door een gedeelde aanpak drempels wegnemen.

Organisaties dragen bij vanuit hun eigen rol, verantwoordelijkheid en expertise, vanuit één gezamenlijke ambitie (Rijksoverheid, 2025). Het Rijk heeft uitvoeringspartners voor de uitvoering van de strategie geen extra middelen in het vooruitzicht gesteld.

De pijlers

De pijlers staan aan de basis van de uitvoeringsfase van de strategie. Elke pijler heeft een eigen richting. Samen dragen ze bij aan de gedeelde ambitie: sporten voor mensen met een handicap vanzelfsprekend maken in 2030. De pijlers staan beschreven in het uitvoeringsplan (Rijksoverheid, 2025).

Pijlers

Jeugd- en Volwassenesport - gericht op het verhogen van instroom en herinstroom en het voorkomen van uitstroom, met de klantreis als leidend principe;
Inclusief talent naar de top - gericht op het versterken van het pad van talent naar top voor sporters met een handicap;
Classificatie - gericht op het stroomlijnen en professionaliseren van het nationale classificatieproces;
Innovatie - gericht op het stimuleren, bundelen en structureel verankeren van innovaties in de sportsector;
Randvoorwaarden - gericht op het wegnemen van drempels zoals vervoer, financiën, en sporthulpmiddelen, zodat sportdeelname voor iedereen haalbaar wordt;
Internationaal - gericht op het versterken van de internationale positie van Nederland op het gebied van inclusieve sport. Door internationale samenwerking en kennisuitwisseling versterken we ook het binnenlands beleid;
Netwerk - geen klassieke pijler, maar een verbindend kompas dat samenwerking en samenhang tussen de andere pijlers bevordert.

Verbinding beleidskaders

De strategie sluit nauw aan bij de doelstellingen van diverse beleidskaders.

De opgaven binnen het thema Inclusie en Diversiteit van Sportakkoord II:

de financiële toegankelijkheid van sport en bewegen vergroten;
een effectieve begeleiding en toeleiding naar sport en bewegen;
de sociale toegankelijkheid van sport en bewegen vergroten;
de praktische toegankelijkheid van sport en bewegen vergroten (via sporthulpmiddelen, vervoer en fysieke toegankelijkheid van accommodaties) (Ministerie van VWS et al., 2022, 2024).
- De voortgang van de opgaven specifiek voor dit thema monitort het Mulier Instituut via de Monitor Sportakkoord II (Rappange et al., 2025; De Kwaasteniet et al., 2026).

De ambities van het Strategisch kader topsport 2023, waarin paralympische topsport als aparte pijler is opgenomen:

een breder palet aan waardevolle topsportprestaties realiseren;
beter maatschappelijk verantwoord organiseren van topsport;
beter benutten van het platform van de topsport;
vergroten van de zichtbaarheid en het bereik van de topsport (Ministerie van VWS et al., 2023).
- Het Mulier Instituut volgt via de TiN (Topsport in Nederland) jaarlijks de ontwikkelingen op de belangrijkste indicatoren binnen de Nederlandse topsport (Balk et al., 2025; zie verder paragraaf 2.3).

De maatregelen voor het levensdomein Sport en Bewegen in de Werkagenda van het VN-verdrag Handicap (Verdrag Inzake de Rechten van Personen met een Handicap) die als doel hebben dat in 2040:

sport en bewegen (naast cultuur, media en recreatie) toegankelijk zijn voor alle mensen, zowel om het zelf te doen en maken als om het te ervaren;
mensen met een beperking zichtbaar vertegenwoordigd zijn in sport (naast media en cultuur) (Pouw-Verweij, 11 juli 2025; Ministerie van VWS, 2025).

De werkagenda hoort bij de Nationale strategie voor de implementatie van het VN-verdrag Handicap. Doel daarvan is een inclusieve samenleving voor mensen met een beperking in 2040 (Ministerie van VWS, 2024). In de werkagenda wordt de verbinding gelegd met Sportakkoord II en de strategie 'Sporten voor mensen met een handicap is vanzelfsprekend in 2030'.

In tabel B1.1 in bijlage 1 is te zien welke tien maatregelen uit de werkagenda een relatie hebben met deze strategie. In de hoofdstukken over de pijlers komen we niet afzonderlijk terug op de verbinding met de maatregelen in de werkagenda.

Principes en sturing

De strategie heeft drie basisprincipes. In het uitvoeringsplan zijn ze als volgt verwoord (Rijksoverheid, 2025):

Samenwerking als fundament – organisaties bouwen voort op bestaande initiatieven, versterken elkaar en trekken samen op waar dat nodig is.
De mens centraal – niet het systeem, maar de leefwereld, behoefte en ervaring van mensen met een handicap vormen het uitgangspunt. De partners benaderen sport en bewegen integraal, in relatie tot gezondheid, participatie en kwaliteit van leven.
Van belofte naar uitvoering – ambities worden concreet gemaakt in acties, rollen, tijdspaden en monitoring. De uitvoeringspartners voeren uit, het ministerie van VWS vervult een coördinerende en verbindende functie. Gedeeld eigenaarschap is essentieel voor succes. De strategie sluit nadrukkelijk aan bij de doelen en uitgangspunten van het VN-verdrag Handicap en de werkagenda, en levert daarmee een concrete bijdrage aan inclusie, participatie en gelijke rechten voor mensen met een handicap.

De ontwikkeling en uitvoering van de strategie bestaat uit drie fasen (zie figuur 1.1):

In de strategiefase werden de doelstellingen van de strategie en voor de zeven pijlers vastgesteld. Deze fase is afgerond. Er kwam antwoord op de Wat-vraag: 'Wat willen we bereiken?'. Per pijler is een notitie (pledge) geschreven. Tijdens de landelijke Uniek Sporten Dag op 14 oktober 2024 zijn deze gepresenteerd. 56 organisaties committeerden zich op die dag aan één of meerdere pledges.
In de implementatiefase beantwoordden de regiegroep en uitvoeringspartners de Hoe-vraag: 'Hoe gaan we dit bereiken?'. Per pijler ontstond een uitvoeringsplan met concrete activiteiten om de gewenste resultaten te bereiken. Deze fase is afgerond. Tijdens een landelijke netwerkbijeenkomst van de strategie op 3 november 2025 is het complete uitvoeringsplan gepresenteerd. In december 2025 is het uitvoeringsplan gepubliceerd.
In de uitvoeringsfase vindt de daadwerkelijke uitvoering van de plannen plaats. Deze fase is met de presentatie van het uitvoeringsplan eind 2025 gestart.

Hiermee is ook voor de monitoring de voorbereidende fase afgerond (zie paragraaf 1.4).

De aansturing van de strategie is ingericht op drie niveaus:

bestuurlijk (op directieniveau over de voortgang en politieke verankering);
strategisch (coördinatie via vaste voortgangsmomenten, afstemming tussen trekkers, bewaking van planning); en
operationeel (ondersteuning van trekkers bij uitvoeringsvraagstukken, afstemming over monitoring en faciliteren kennisdeling).

Figuur dat de drie fasen van de ontwikkeling en uitvoering van de strategie beschrijft. — Figuur 1.1 Tijdlijn ontwikkelingen en uitvoering strategie ‘Sporten voor mensen met een handicap is vanzelfsprekend in 2030’ Bron: Voortgangsrapportage 2025 (Van Lindert et al., 2205), bewerkt voor deze rapportage. Uitvoeringsplannen definitief: mei 2025, Classificatie, Innovatie, Talentvol en Internationaal; juni 2025, Randvoorwaarden en Netwerk; september 2025, Jeugd en volwassenen. De pijlers gingen niet tegelijk van start met de uitvoering. De uitvoering van de pijlers Jeugd en volwassenen startte bijvoorbeeld in het najaar van 2025. In 2026 zijn vijf kartrekkersbijeenkomsten georganiseerd en 4 nieuwsbrieven verstuurd.

1.2 Doelstelling voortgangsrapportages

Doel van de jaarlijkse voortgangsrapportages is:

inzicht geven in de mate waarin en wijze waarop de ambitie en geformuleerde doelstellingen voor de strategie 2030 worden omgezet in concrete maatregelen en acties. En de mate waarin betrokkenen hierop resultaat zien of ervaren in de periode tot en met 2030. Uiteindelijk doel is met de inzichten de voortgang richting de ambitie van de strategie tot 2030 in de tijd te volgen, zodat beleid en maatregelen op basis van de resultaten eventueel kunnen worden bijgesteld.
Mulier Instituut

Betrokkenen zijn zowel mensen met een beperking of handicap zelf (en mensen in hun sociale omgeving) als de organisaties die als uitvoeringspartner of als intermediaire actor (professionals en organisaties) betrokken zijn bij de verschillende acties en handelingen in de praktijk.

Deze rapportage is de vierde in de reeks van voortgangsrapportages. In het tekstkader lichten we toe waarop de focus ligt bij deze en de vorige rapportages.

Focus voortgangsrapportages

Eerste in 2023 (Van Lindert et al., 2023) – gericht op acties voor tien belemmeringen voor deelname aan sport en bewegen voor mensen met een beperking, beschreven in de Nota Gehandicaptensport van D66, toenmalige GroenLinks en SP (2021).
Tweede in 2024 (Van Lindert et al., 2024) – gericht op hoe de strategie tot stand is gekomen en stand van zaken binnen het thema van de pledges per pijler.
Derde in 2025 (Van Lindert et al., 2025) – gericht op eerste beschrijving van de stand van zaken van de uitvoering van acties per pijler en introductie van de indicatoren voor monitoring.
Vierde in 2026 – gericht op de jaarlijkse update van de stand van zaken van de uitvoering van acties per pijler en beschrijving van eerste resultaten op de indicatoren voor monitoring. De nadruk in deze rapportage ligt op het beschrijven van de voortgang op proces- en resultaatindicatoren. Resultaten op impact zijn nog niet zichtbaar of meetbaar (zie verder paragraaf 1.4).

1.3 Vraagstelling

Jaarlijks staan de volgende vragen centraal in de monitoring:

Welke maatregelen, acties en handelingen zijn beoogd om de strategie te realiseren, wie zijn hierbij betrokken en hoe verloopt de uitvoering van deze acties en handelingen? (Voortgang op proces)
Wat zijn de resultaten en veranderingen als gevolg van de acties en handelingen van betrokkenen? (Voortgang op resultaat)
Wat merken mensen met een beperking of handicap in hun dagelijks (sport)leven van de (uitvoering van de) strategie en welke veranderingen zien we in de tijd? (Voortgang op impact- en langetermijnindicatoren)

1.4 Methode

Om de voortgang op de strategie tot en met 2030 te volgen voeren we een meerjarige monitor uit. In de Voortgangsrapportage van 2025 gingen we uitgebreid in op de methoden. Hier herhalen we kort de belangrijkste informatie over de monitoring.

Waarneembare veranderingen

Bij het beschrijven van de voortgang op de pijlers en de strategie zijn we op zoek naar veranderingen die we kunnen zien of meten in het gedrag, de relaties of de activiteiten van mensen, groepen of organisaties waar de strategie zich op richt (zie Hoogendam & Kusters, 2023).

De gedachte is dat deze veranderingen bijdragen aan het bereiken van de stip op de horizon: de ambitie van de strategie dat sporten voor mensen met een handicap vanzelfsprekend is in 2030.

Om deze veranderingen op het spoor te komen kijken we waar mogelijk bij de uitvoeringspartners¹, intermediaire actoren² en einddoelgroepen³ welke 'dingen zij anders (zijn gaan) doen'.

Indicatoren

In de vorige voortgangsrapportage (2025) introduceerden we een aantal (concept)indicatoren als basis voor het volgen van de voortgang op de pijlers en de strategie als geheel. Deze zijn in samenspraak met de kartrekkers⁴ van de pijlers opgesteld.

Voor de huidige rapportage zijn de indicatoren verder bijgesteld. Voor volgende rapportages verwachten we een steeds scherpere afstelling van deze indicatoren. In de hoofdstukken over de pijlers vertellen we daar meer over. In deze monitor gaan we daarnaast uit van de eind 2025 vastgestelde uitvoeringsplannen met doelen en acties (Rijksoverheid, 2025).

We gaan bij de monitoring zoveel mogelijk uit van indicatoren op de volgende niveaus:

Procesindicatoren – hoe gaan de uitvoeringspartners te werk bij de uitvoering van acties en het realiseren van doelstellingen per pijler. De vragen hierbij zijn: 'Welke activiteiten voeren ze uit? Hoe verloopt dit? Wat lukt er wel of niet en hoe komt dat?'
Resultaatindicatoren – wat zijn de resultaten van de acties en handelingen van de uitvoeringspartners. De vragen hierbij zijn: 'Wat zijn de direct waargenomen veranderingen in bijvoorbeeld de kennis, de houding, het gedrag, de relaties en de activiteiten van de intermediaire actoren waarop de activiteiten van strategie zijn gericht? Waar, bij wie of wat, wanneer en hoe vaak traden deze veranderingen op?' Het gaat hier bij voorkeur om 'telbare' resultaten.
Impact- en langetermijnindicatoren – waarom of om welke reden worden de acties en plannen uitgevoerd? Het gaat hier om de vraag in hoeverre de acties en resultaten uiteindelijk hebben bijgedragen aan de uiteindelijke stip op de horizon/ambitie van de hele strategie. De vragen bij impact zijn: 'Wat merken mensen met een handicap en/of betrokkenen in de omgeving van mensen met een beperking van de uitvoering op de acties? Wat is er in hun (sport)leven merkbaar veranderd?' De impact van een programma is vaak pas op langere termijn zichtbaar en zegt iets over de mate waarin of manier waarop een programma voor veranderingen zorgt bij einddoelgroepen of thema's. Bij langetermijnindicatoren kijken we of er veranderingen in trendcijfers zijn die we volgen voor de breedtesport (bijvoorbeeld de wekelijkse sportdeelname van mensen met een beperking) en de topsport (bijvoorbeeld het cijfer dat topsporters met een handicap geven aan hun fysieke, en mentale gezondheid).

Gebruikte databronnen

Voor deze voortgangsrapportage hebben we verschillende bronnen en dataverzamelingsmethoden gebruikt:

Oogstsessies - met de methode Ripple Effects Mapping (Chazdon et al., 2017) brengen we de belangrijkste acties, handelingen, samenwerkingen (proces) en resultaten per pijler in kaart. Jaarlijks voeren we hiervoor gesprekken met de kartrekkers en relevante uitvoeringsorganisaties. De uitkomsten van de oogstsessies uit het vorige jaar zijn startpunt voor de oogstsessies van het volgende jaar. Doel is uiteindelijk een tijdlijn tot en met 2030 op te stellen van ontwikkelingen gedurende de looptijd van de uitvoering.
Vragenlijst uitvoeringspartners – vanaf 2026 bevragen we jaarlijks de uitvoeringspartners over de belangrijkste ontwikkelingen op de acties per pijler en hun ervaringen en tevredenheid met het realiseren van de ambities van de strategie. We verwerken de resultaten van deze peiling per pijler in deze rapportage. Deze vragenlijst hebben we in 2026, in de maanden juni/juli voor het eerst uitgezet. In bijlage 2 staat informatie over de methode van en de respons op deze peiling.
Registratiedata: indien beschikbaar hebben we voor de stand van zaken en indicatoren per pijler data van uitvoeringspartners en instanties verwerkt.
Onderzoeksdata: om merkbare veranderingen bij intermediaire actoren en bij einddoelgroepen (mensen met en zonder beperking) in beeld te brengen maken we waar het kan gebruik van vragenlijstonderzoek. Voor de langetermijnindicatoren gebruiken we beschikbare onderzoeksdata. Niet voor alle indicatoren die per pijler zijn opgesteld, zijn al geschikte databronnen beschikbaar. Dit vermelden we per pijler. We vermelden de gebruikte bronnen in de tekst van de rapportage.

Samenwerking betrokkenen

Betrokkenen van de strategie

Voor de voortgangsrapportage werken we samen met de regiegroep, kartrekkers en uitvoeringspartners van de strategie. We voeren gesprekken, halen bij hen data op en vragen ze te reflecteren op de resultaten. Zo is ook de monitor een proces van co-creatie.

Klankbordgroep mensen met ervaringskennis

Daarnaast werken we samen met een klankbordgroep van mensen met ervaringskennis over leven, sporten en bewegen met een beperking. In 2026 hebben we ze gevraagd mee te denken over de thema's die vallen onder de pijlers Randvoorwaarden en Jeugd- en Volwassenensport. Zie het samenvattende verslag in bijlage 3 en de intermezzo's aan het einde van hoofdstuk 2 en hoofdstuk 6. In bijlage 4 vertellen we hoe we als onderzoekers onze positie innemen.

1.5 Leeswijzer en definities

Leeswijzer

In hoofdstuk 1 vertellen we over de strategie en hoe we monitoren.
In hoofdstuk 2 bespreken we de voortgang op pijler Jeugd- en Volwassenensport.
In hoofdstuk 3 bespreken we de voortgang op pijler Inclusief talent naar de top.
In hoofdstuk 4 bespreken we de voortgang op pijler Classificatie.
In hoofdstuk 5 bespreken we de voortgang op pijler Innovatie.
In hoofdstuk 6 bespreken we de voortgang op pijler Randvoorwaarden.
In hoofdstuk 7 bespreken we de voortgang op pijler Internationaal.
In hoofdstuk 8 bespreken we de voortgang op pijler Netwerk.
In hoofdstuk 9 vertellen we wat mensen met een beperking (kunnen) merken van de strategie en hoe het ervoor staat met de langetermijnindicatoren.
In hoofdstuk 10 formuleren we conclusies en aanbevelingen.

Term handicap of beperking?

In navolging van de eerdere voortgangsrapportages gebruiken we in deze rapportage afwisselend de termen handicap en beperking. Hiermee respecteren we dat over het gebruik van taal en woorden verschillende gedachten en gevoelens zijn. We sluiten daarmee aan bij de diversiteit aan ervaringen. Hierover schreven we uitgebreider in de tweede voortgangsrapportage (Van Lindert et al., 2024).

Mensen met een beperking in Nederland en de strategie

De strategie richt zich op inwoners van Nederland met een motorische, visuele, auditieve en/of verstandelijke handicap (Sportakkoord, z.d.).

De Verenigde Naties (VN) hanteren in het VN-verdrag Handicap (artikel 1, Verenigde Naties, 2006) een brede definitie van handicap, verwijzend naar langdurige fysieke⁵, mentale, intellectuele of zintuiglijke beperkingen. Deze benadering is gebaseerd op het ICF-model⁶ voor beperkingen (World Health Organization, 2002). De ICF bekijkt het menselijk functioneren vanuit drie perspectieven:

medisch perspectief: de stoornissen, aandoeningen, ziektes of het letsel van een persoon vanuit een medische optiek;
handelingsperspectief: wat kan een persoon? Het gaat hierbij om het uitvoeren van activiteiten en de (mogelijke) beperkingen die een persoon ervaart als gevolg van de gezondheidsproblemen. Bijvoorbeeld niet kunnen lopen door een dwarslaesie;
sociaal perspectief: het individu als deelnemer aan het maatschappelijk leven. Hierbij gaat het om de participatieproblemen die een persoon kan ervaren als gevolg van zijn of haar beperking. Bijvoorbeeld niet kunnen sporten door ontoegankelijke voorzieningen.

Het VN-verdrag Handicap benadrukt dat participatieproblemen van mensen met een handicap ontstaan door de wisselwerking tussen persoonlijke beperkingen en externe belemmeringen.

Verschillen tussen mensen

Er zijn grote verschillen tussen (mensen met) beperkingen. Dé persoon met een beperking bestaat niet. Maar er is ook veel overlap tussen verschillende typen beperkingen en langdurige aandoeningen. Een langdurige aandoening, zoals reuma of een spierziekte, kan bijvoorbeeld leiden tot een lichamelijke beperking. En mensen hebben soms meer dan één beperking, zoals iemand met een verstandelijke én een motorische beperking, of iemand met een verstandelijke beperking en autismespectrumstoornis. De mensen waarop de strategie zich richt, kunnen daarom in de praktijk niet tot één categorie worden gerekend.

Aantal mensen met een beperking

Er zijn geen exacte tellingen, maar in het algemeen wordt, op basis van schattingen, aangenomen dat ongeveer 2 miljoen mensen in Nederland een vorm van beperking of aandoening hebben. Dit aantal neemt in de toekomst waarschijnlijk verder toe door bevolkingsgroei en een geleidelijke toename van de gemiddelde leeftijd. In de eerste en tweede voortgangsrapportage van de monitor is hierover meer informatie te vinden (Van Lindert et al., 2023, 2024).

Hoofdstuk 2: Jeugd- en Volwassenensport

Auteurs: Renée Hoogendijk & Nina Derix

In dit hoofdstuk beschrijven we de inzet op de pijler Jeugd- en volwassenensport. We vertellen aan welke acties de uitvoeringspartners in het afgelopen jaar hebben gewerkt, welke voortgang ze hebben geboekt bij de uitvoering van de pijler en welke resultaten op specifieke indicatoren zijn behaald.

2.1 Hoe monitoren we?

Tot en met 2030 monitoren we de stand van zaken binnen deze pijler aan de hand van een aantal indicatoren op proces-, resultaat- en waar mogelijk impactniveau. In de voortgangsrapportage van 2025 beschreven we de eerste conceptindicatoren.

Waar komen de data vandaan?

Gesprek en datalevering trekkers

Halverwege juni 2026 spraken we de kartrekkers van de pijler Jeugd- en volwassenensport. Per actie bespraken we of deze was afgerond, in uitvoering of voorbereiding was, of nog niet was gestart. Ook bespraken we welke indicatoren dit jaar prioriteit krijgen en voor welke indicatoren data worden verzameld.

Vragenlijst uitvoeringspartners

34 organisaties hebben zich in oktober 2024 gecommitteerd aan de pijler 'Jeugd' en 26 organisaties aan de pijler 'Volwassenen'. Na oktober 2024 zijn deze pijlers samengevoegd. Hier horen ook de organisaties bij die kartrekker zijn van deze pijler (Min. VWS, NOC*NSF, MOS, POS).

In totaal zijn er veertig organisaties die zich hebben gecommitteerd aan de pijler Jeugd- en volwassenensport. We noemen ze ook wel uitvoeringspartners. We nodigden ze allemaal uit voor een vragenlijst, ook degenen die kartrekker zijn. Drie kwart vulde deze in (75%).

2.2 Doelstellingen uitvoeringsplan

In december 2025 publiceerde het ministerie van VWS het uitvoeringsplan voor onder andere de pijler Jeugd- en volwassenensport (hierna: Jeugd en volwassenen). Het plan beschrijft het hoofddoel, de drie subdoelen, de bijbehorende acties en de globale planning richting 2030. De subdoelen sluiten aan bij de opzet van de pijler en houden rekening met de overlap tussen verschillende thema's. Het hoofddoel en de drie subdoelen van de pijler staan in het kader hieronder.

Doelen pijler Jeugd en volwassenen

Hoofddoel

Het verhogen van instroom en herinstroom en het voorkomen van uitstroom van mensen met een handicap in de sport.

Subdoelen

versterken van toeleiding en ondersteuning en het betrekken van ouders en verzorgers;
passend sportaanbod laten aansluiten bij de behoeften van jeugd en volwassenen met een handicap;
vergroten van de kwaliteit van trainer-coaches, instructeurs, kader- of personeelsleden waarbij relevante kennis over handicap, gedrag en beweegvaardigheid centraal staan.

Om deze doelen te realiseren wordt er gewerkt vanuit de klantreis.

Kartrekkers

ministerie van VWS, NOC*NSF, POS en MOS.

Bron: Rijksoverheid (2025)

Beoordeling van de doelen door uitvoeringspartners en kartrekkers

We vroegen dertig uitvoeringspartners die zich aan de pijler Jeugd en volwassenen hebben gecommitteerd voor welke doelen ze zich hebben ingezet, hoe concreet ze deze doelen vinden en met wie ze samenwerken om de doelen te realiseren.

Sinds het ondertekenmoment in oktober 2024 hebben alle dertig uitvoeringspartners zich ingezet voor één of meer doelen:

doel 1: 16 uitvoeringspartners;
doel 2: 25 uitvoeringspartners;
doel 3: 22 uitvoeringspartners.

Volgens vijftien uitvoeringspartners zijn de doelen concreet genoeg geformuleerd om naar te handelen. Vier vinden dit enigszins en tien zijn er neutraal over. Eén uitvoeringspartner vindt de doelen niet concreet genoeg om naar te handelen.

De uitvoeringspartners werken voor het realiseren van de doelen voornamelijk samen met Fonds Gehandicaptensport en Uniek Sporten (19 van de 30), Gehandicaptensport Nederland (16 van de 30), Johan Cruyff Foundation (15 van de 30) en NOC*NSF (15 van de 30).

Nieuwe samenstelling kartrekkers

Eind september 2025 benaderde het ministerie van VWS vier vertegenwoordigers van VWS, NOC*NSF, POS en MOS als kartrekkers van de pijler Jeugd en volwassenen. Eind 2025 kreeg de groep haar nieuwe samenstelling, waarmee er gezamenlijk meer structuur is aangebracht in de pijler.

Medio 2026 functioneert de groep als één team met een coördinerende en verbindende rol. De kartrekkers bundelen de lopende acties, uitvoerders en

deadlines, scherpen acties waar nodig aan en werken toe naar een vervolguitvoeringsplan voor 2027.

Klantreis

De klantreis vormt een belangrijk onderdeel van het huidige uitvoeringsplan. Deze brengt in beeld welke stappen mensen zetten richting duurzame sport- en beweegdeelname, welke belemmeringen zij daarbij ervaren en welke partijen ondersteuning kunnen bieden. De klantreis is niet bedoeld als eindproduct, maar een basis om verder op voort te bouwen. In juni 2026 is een eerste inhoudelijke versie van de klantreis gepresenteerd aan de uitvoeringspartners tijdens de netwerkbijeenkomst van de pijler Netwerk.

Om de klantreis te laten aansluiten bij de behoeften en belemmeringen van mensen met een handicap organiseerde het Mulier Instituut een bijeenkomst met onze eigen klankbordgroep. Meer over deze bijeenkomst staat in het intermezzoblad achter aan dit hoofdstuk. De vragen en opmerkingen van de ervaringsdeskundigen over de klantreis worden verwerkt in de nadere uitwerking van de klantreis in de loop van 2026. En blijven daarna een hulpmiddel om acties te richten, partijen met elkaar te verbinden en de samenwerking te versterken.

Naar verwachting wordt de definitieve versie eind 2026 gepubliceerd en gedeeld met de uitvoeringspartners.

2.3 Voortgang proces

Halverwege juni 2026 spraken we met de nieuwe kartrekkers van de pijler Jeugd en volwassenen. Tijdens het gesprek stonden de actuele stand van zaken, mogelijke aanscherpingen van de acties en de bruikbaarheid en haalbaarheid van indicatoren voor monitoring en verslaglegging centraal.

We lichten in deze paragraaf de voortgang per thema binnen de pijler toe. Het verslag van het gesprek in juni, samen met de nagestuurde en geactualiseerde lijst met de stand van zaken van de acties, uitvoerders en deadlines vormt daarbij de basis voor de beschrijving van de voortgang op het proces.

Voortgang op de acties van Jeugd en volwassenen

✕ = nog niet gestart
🗑 = in voorbereiding
📄 = in uitvoering
✓ = voltooid

1. Ontwikkel en veranker de klantreis

📄 1.1. Ontwikkelen van een klantreis voor jeugd en volwassenen (2025: in uitvoering) (Q3 2026)
📄1.2. Koppelen van intermediairs aan de klantreis (2025: in voorbereiding) (Q3 2026)
📄1.3. Valideren van de klantreis met ervaringsdeskundigen en pijler-ondertekenaars (2025: in voorbereiding) (Q2 2026)
🗑1.4. Koppelen van acties aan levensfasen in de klantreis (2025: in voorbereiding) (Q4 2026)
📄1.5. Vertalen van het Jeugdsport plan (NOC*NSF/VWS) voor jeugd met een handicap (2025: in uitvoering) (Q4 2026)

2. Passend aanbod dat aansluit bij jeugd en volwassenen met een handicap

🗑 2.1. Organiseren van multisportdagen, talentdagen en regionale kennismakingsdagen (2025: in voorbereiding) (doorlopend)
📄2.2. Ontwikkelen van regionale clubs voor kinderen met een handicap (bijv. Only Friends), in samenwerking met relevante verenigingen én ondernemende sportaanbieders zoals Monkey Moves (2025: nog niet gestart) (Q4 2026)
📄2.3a Samenwerking met speciaal onderwijs scholen en zorginstellingen voor sportaanbod (2025: in voorbereiding) (Q1 2026)⁷
📄2.3b Samenwerking zorginstellingen en revalidatiecentra voor sportaanbod (2025: nog niet gestart) (Q4 2026)
📄2.4. Ontwikkelen en optimaliseren van sportaanbod bij bonden en verenigingen voor inclusieve competities, met focus op 3-5 geselecteerde sporten als voortrekker (2025: nog niet gestart) (Q1 2027)
📄2.5. POS ontwikkelt een plan van aanpak om zowel jeugd als volwassenen met een handicap meer naar de ondernemers te krijgen. Dit doen ze in samenwerking met de branches die hebben ondertekend (2025: nog niet gestart) (Q1 2027)
📄 2.6. Het optimaliseren van het sportaanbod van sportbonden en leden van de POS, zodat het beter aansluit bij de wensen, behoeften en barrières van mensen met een handicap (2025: nog niet gestart) (Q4 2027)

3. Opleiding en kennis

✓ 3.1. Overzicht creëren van opleidingen voor begeleiding gehandicaptensport (2025: in uitvoering) (Q4 2025)
🗑 3.2. Integreren van opleidingsaanbod in actielijst voor kwalitatief sportaanbod (2025: in uitvoering) (Q1 2026)⁸
🗑 3.3. Vaststellen wie regie heeft op het overzicht en zorgt voor periodieke actualisatie (minimaal 1x per half jaar) (2025: nog niet gestart) (Q4 2026)
🗑 3.4. De uitvoerders kiezen gezamenlijk een platform waar het actuele overzicht geactualiseerd wordt (2025: in voorbereiding) (Q4 2026)

Vervolg

📄 Vervolg uitvoeringsplan maken (2025: nog niet gestart) (Q4 2026)

Peildatum: 1 augustus 2026

Stand van zaken

Ten tijde van het gesprek in juni 2026 waren de kartrekkers actief bezig de lopende acties verder uit te werken, te verbinden en waar nodig aan te scherpen. Binnen de pijler was veel in beweging, maar veel acties bevonden zich nog in een ontwikkelende of organiserende fase.

De kartrekkers baseren (de uitvoering van) de acties onder andere op de Sportdeelname Index (Fonds Gehandicaptensport, 2025)⁹. Omdat de uitvoering afhankelijk is van meerdere partijen en vooral gericht is op samenwerking, afstemming en netwerkvorming, bleek de voortgang niet altijd eenvoudig te kwantificeren of rechtstreeks toe te schrijven aan de strategie.

In de periode na juni 2026 tot eind 2026 worden de acties, verantwoordelijkheden en deadlines verder geconcretiseerd in een geactualiseerde actielijst en een vervolguitvoeringsplan richting 2027. Deze aandachtspunten nemen we mee in de duiding van de voortgang en de conclusies.

Doelstelling 1: Versterken van toeleiding en ondersteuning en het betrekken van ouders en verzorgers

De klantreis wordt verder ontwikkeld om inzichtelijk te maken op welke momenten mensen kunnen worden ondersteund richting duurzame sport- en beweegdeelname. Daarbij brengt de klantreis in beeld welke partijen en intermediairs een rol hebben en waar meer focus, samenwerking en regie nodig zijn.

Ook sturen de kartrekkers bij uitvoeringspartners aan op betere aansluiting tussen onderwijs, zorg, revalidatie en structurele sportdeelname. Het betrekken van ouders en verzorgers is tijdens het gesprek niet afzonderlijk besproken.

Doelstelling 2: Passend sportaanbod laten aansluiten bij de behoeften van jeugd en volwassenen met een handicap

Er lopen verschillende trajecten om het sport- en beweegaanbod beter te laten aansluiten op de doelgroep. Zo wordt met zeven sportbonden onderzocht hoe hun aanbod beter kan aansluiten op jongeren met een handicap en zijn multisportverenigingen en hun aanbod geïnventariseerd. Daarnaast werken de kartrekkers aan betere landelijke afstemming van multisportdagen, verdere vulling van de AI-tool van Uniek Sporten en toegankelijkere informatie voor sportaanbieders.

Doelstelling 3: Vergroten van de kwaliteit van trainer-coaches, instructeurs, kader- of personeelsleden waarbij relevante kennis over handicap, gedrag en beweegvaardigheid centraal staan.

Het huidige opleidingsaanbod is in kaart gebracht door Gehandicaptensport Nederland en via Uniek Sporten beschikbaar gesteld. De vervolgstappen richten zich op de regie, uitvoering en financiering van het opleidingslandschap; hierover wordt naar verwachting in het vierde kwartaal van 2026 meer duidelijk.

Het aantal opgeleide trainers en coaches blijkt lastig betrouwbaar te meten. Daarom worden naast beschikbare registraties ook praktijkvoorbeelden en ervaringen van sporters benut, waarbij sporters wordt gevraagd in hoeverre zij ervaren dat hun trainer of coach goed is opgeleid en beschikt over de benodigde deskundigheid voor kwalitatief goede begeleiding.

Beoordeling van de strategie door uitvoeringspartners en kartrekkers

Dertig uitvoeringspartners en kartrekkers die de pijler Jeugd en volwassenen ondertekenden, hebben via een vragenlijst aangegeven wat de status is van activiteiten en projecten die hun organisatie binnen deze pijler uitvoert.

● Veranderingen in projecten en activiteiten

In figuur 2.1 is te zien hoeveel uitvoeringspartners naar aanleiding van de pijler hun projecten en activiteiten hebben veranderd. Veertien hebben hun inzet op bestaande projecten en activiteiten geïntensiveerd. Dertien hebben (ook) nieuwe projecten en activiteiten ontwikkeld. Zeven hebben niks veranderd.

(in aantallen, n=30, meerdere antwoorden mogelijk)

Staafdiagram van veranderingen bij 30 uitvoeringspartners. — Figuur 2.1 Veranderingen die uitvoeringspartners in projecten en activiteiten hebben doorgevoerd naar aanleiding van de pijler Jeugd en volwassenen. (in aantallen, n=30, meerdere antwoorden mogelijk). Bron: Vragenlijst uitvoeringspartners en kartrekkers strategie, 2026.

● Verwachte acties in de toekomst

In figuur 2.2 is te zien hoeveel uitvoeringspartners veranderingen in projecten en activiteiten verwachten door te voeren naar aanleiding van de pijler Jeugd en Volwassenen. Bijna de helft weet dit (nog) niet (14 van de 30).

Acht verwachten bestaande projecten en activiteiten te gaan intensiveren. Bijvoorbeeld doordat 'samenwerking tussen organisaties is verbeterd'. Acht uitvoeringspartners verwachten (ook) dat ze nieuwe projecten en activiteiten gaan ontwikkelen. Bijvoorbeeld een 'nieuwe pilot' opzetten in samenwerking met een andere organisatie. Twee uitvoeringspartners verwachten niks te veranderen.

Staafdiagram van verwachte veranderingen bij 30 uitvoeringspartners. — Figuur 2.2 Veranderingen die uitvoeringspartners in projecten en activiteiten verwachten door te voeren naar aanleiding van de pijler Jeugd en volwassenen. (in aantallen, n=30, meerdere antwoorden mogelijk). (in aantallen, n=30, meerdere antwoorden mogelijk). Bron: Vragenlijst uitvoeringspartners en kartrekkers strategie, 2026.

● Tevredenheid over inspanning eigen organisaties

Bijna de helft van de uitvoeringspartners is (zeer) tevreden over de inspanningen die hun organisatie sinds de ondertekening heeft geleverd om bij te dragen aan de doelstellingen van de pijler Jeugd en volwassenen (14 van de 30). Een van hen zegt bijvoorbeeld 'veel mooie stappen' te zien.

Evenveel uitvoeringspartners zijn hier niet tevreden, maar ook niet ontevreden over (14 van de 30). Ze vinden het bijvoorbeeld niet duidelijk wat er vanuit de strategie van hen 'concreet wordt verwacht', of dat er voor hen 'actiegerichtheid in het geheel ontbreekt', zoals een 'langetermijnplan'. Twee uitvoeringspartners zijn ontevreden over de inspanningen van hun organisatie.

● Bekendheid en ervaren duidelijkheid van de klantreis

We vroegen alle uitvoeringspartners die de vragenlijst invulden, of ze bekend zijn met de klantreis en of deze duidelijkheid biedt over de taken en rollen die hun organisatie kan oppakken binnen de strategie. 31 van de 39 uitvoeringspartners waren hiermee bekend (figuur 2.3).¹⁰ Vier uitvoeringspartners zijn helemaal niet bekend met de klantreis en nog eens vier weten dit van hun organisatie niet.

Van de 31 uitvoeringspartners die bekend zijn met de klantreis, zijn er twaalf betrokken geweest bij de ontwikkeling ervan. Acht waren niet betrokken, maar kennen de inhoud wel. Elf uitvoeringspartners hebben alleen gehoord over de klantreis. Ze kennen de inhoud niet.

De 31 uitvoeringspartners die bekend zijn met de klantreis, verschillen in mening over de stelling: 'De klantreis biedt duidelijkheid over de taken en rollen die mijn organisatie kan oppakken binnen de strategie'. Twaalf zijn het (helemaal) eens met de stelling. Elf zijn het er niet mee eens, maar ook niet mee oneens. En zes zijn het ermee oneens. Twee uitvoeringspartners weten dit voor hun organisatie niet.

(in aantallen, n=39)

Gestapelde staafdiagram over bekendheid met de klantreis onder 39 uitvoeringspartners. — Figuur 2.3 Mate waarin uitvoeringspartners bekend zijn met de klantreis. (in aantallen, n=39) Bron: Vragenlijst uitvoeringspartners en kartrekkers strategie, 2026.

2.4 Voortgang op resultaat

In 2026 zijn enkele conceptindicatoren aangepast en ligt de nadruk op een selectie van resultaatindicatoren die dit jaar goed meetbaar en bruikbaar zijn voor de kartrekkers en uitvoeringspartners:

Indicatoren Jeugd en Volwassenen

Subdoel 1. Versterken van toeleiding en ondersteuning en het betrekken van ouders en verzorgers Geen indicatoren op dit doel geformuleerd.
Subdoel 2. Passend sportaanbod laten aansluiten bij de behoeften van jeugd en volwassenen met een handicap
- Aantal regionale clubs voor kinderen met een handicap.
- Instroom bij regionale clubs voor kinderen met een handicap.
- Aantal revalidatiecentra waar Esther Vergeer Foundation een sportpoli heeft geopend.
- Aantal locaties waar de Johan Cruyff Foundation het programma Special Heroes heeft ingezet.
- Aantal locaties waar Fonds Gehandicapten sport (S)cool on Wheels heeft uitgevoerd.
- Aantal branches dat informatie over sportaanbod voor mensen met een beperking heeft vertaald voor de eigen sport(aanbieders).
- Aantal nieuwe gebruikers van Uniek Sporten.
- Aantal nieuwe aanbieders Uniek Sporten uitgesplitst op de sporten waarop vanuit de strategie wordt ingezet.
Subdoel 3. Vergroten van de kwaliteit van trainer-coaches, instructeurs, kader- of personeelsleden waarbij relevante kennis over handicap, gedrag en beweegvaardigheid centraal staan
- Ervaringen/oordelen van mensen met een handicap over de deskundigheid van trainers, via de Sportdeelname Index (SDI).
- Aantal trainers en coaches dat is opgeleid of bijgeschoold op onderdelen die vanuit de actielijst als prioriteit zijn aangemerkt.

Voortgang op indicatoren

Dit jaar is een aantal van de conceptindicatoren gewijzigd. Dit is een wens geweest vanuit de (nieuwe) kartrekkers van de pijler Jeugd en volwassenen, ook mede op aanraden van het Mulier Instituut. Om de ontwikkelingen binnen deze pijler goed te kunnen volgen is het van belang dat zowel de kartrekkers als de uitvoeringspartners een goed gevoel hebben bij de indicatoren.

Niet alle indicatoren kunnen elk jaar gemonitord worden. Daarom beschrijven we in deze rapportage een aantal resultaatindicatoren waar dit jaar op gefocust is.

Meetbare resultaten

Op basis van de gesprekken is een eerste set indicatoren opgesteld om de resultaten van de acties binnen de pijler te volgen. Daarbij kijken we onder andere naar de ontwikkeling van het sportaanbod en het bereik daarvan. Voorbeelden zijn de instroom bij regionale clubs voor kinderen met een handicap, het aantal revalidatiecentra waar de sportpoli-aanpak wordt toegepast en registratiecijfers van het programma (S)Cool on Wheels. Ook willen we ontwikkelingen bij Uniek Sporten volgen, zoals het aantal nieuwe gebruikers en aanbieders.

Daarnaast kijken we naar de doorwerking van acties bij sportorganisaties. Zo is een indicator opgenomen voor het aantal branches dat informatie over sportaanbod voor mensen met een beperking vertaalt naar de eigen sportaanbieders. Voor opleiding en kennis kijken we onder meer naar ervaringen van mensen met een handicap met de deskundigheid van trainers, via de Sportdeelname Index (SDI), en naar concrete voorbeelden van scholing van coaches.

De benodigde informatie willen we zoveel mogelijk uit bestaande registraties en databronnen van betrokken partijen halen. Welke indicatoren we daadwerkelijk volgen en met welke frequentie, bepalen we de komende periode samen met de kartrekkers verder.

Inzet mensen met ervaringskennis: Jeugd- en volwassenensport

Klankbordgroepbijeenkomst

Begin juni organiseerden we met uitvoeringspartners en kartrekkers een bijeenkomst met de klankbordgroep van het Mulier Instituut. Deze bestaat uit mensen met verschillende beperkingen en ervaringskennis. Zij bespraken hoe sporten en bewegen voor mensen met een handicap vanzelfsprekender en duurzamer kan worden.

In de ochtend kwamen financiële, communicatieve en digitale toegankelijkheid aan bod. In de middag besprak de groep de ‘doorlopende meedoenroute’ (klantreis) die iemand aflegt van bewustwording en oriëntatie tot duurzame sportdeelname. Een uitgebreider verslag staat in Bijlage 33.

Doorlopende meedoenroute (klantreis)

De ‘doorlopende meedoenroute’, oftewel de klantreis, bestaat uit de fasen bewustwording, inspiratie, oriëntatie, proberen, sporten, en duurzaam sporten en bewegen. De leden herkenden deze fasen, maar benadrukten dat sporters deze route niet noodzakelijk in een vaste, lineaire volgorde doorlopen. Zij moeten hun eigen tempo en route kunnen bepalen, fasen kunnen overslaan of kunnen terugkeren naar een eerdere fase. Zo kan iemand die al sport zich opnieuw gaan oriënteren na een terugval, een verandering in de persoonlijke situatie of de wens om een andere sport of beweegvorm te proberen.

De grootste risico’s liggen volgens de groep bij de overgangen tussen fasen en organisaties. Zonder goede overdracht moet een sporter steeds opnieuw informatie geven en zelf uitzoeken wie verantwoordelijk is. Daarom was er brede steun voor een herkenbaar lokaal of regionaal aanspreekpunt dat partijen verbindt en ondersteunt bij warme overdrachten. Buurtsportcoaches kunnen hierbij een belangrijke rol spelen, maar ook verenigingen moeten begeleiding duurzaam borgen.

Tot slot benadrukten de leden dat duurzame deelname meer vraagt dan fysieke toegankelijkheid. Sporters moeten zich welkom en onderdeel van de vereniging of club voelen. Keuzevrijheid, inspraak, persoonlijke begeleiding, positieve sportervaringen en een inclusieve clubcultuur zijn daarbij essentieel. De algemene boodschap van de dag was dat motivatie en passend aanbod belangrijk zijn, maar pas tot duurzame sportdeelname leiden wanneer ook informatie, begeleiding, overdracht en sociale toegankelijkheid goed zijn geregeld.

Hoofdstuk 3: Inclusief talent naar de top

Auteurs: Maaike Heerschop & Renée Hoogendijk

In dit hoofdstuk beschrijven we de voortgang op de pijler ‘Inclusief talent naar de top’. Dat doen we op basis van informatie uit gesprekken met de kartrekkers en uit de vragenlijst die we voorlegden aan uitvoeringspartners die zich hebben gecommitteerd aan deze pijler.

3.1 Hoe monitoren we?

Tot en met 2030 monitoren we de stand van zaken binnen deze pijler aan de hand van een aantal indicatoren op proces-, resultaat- en waar mogelijk op impactniveau. In de voortgangsrapportage van 2025 introduceerden we deze indicatoren voor het eerst.